Menu Zamknij

Akceptacja i zaangażowanie: nowe podejście do terapii jąkania – Carolyn Cheasman i Rachel Everard

Terapia akceptacji i zaangażowania (ACT) jest podejściem opartym na mindfulness stworzonym przez Hayesa et al., którego efektywność została wsparta wieloma materiałami dowodowymi [1][2]. Podejście to jest coraz częściej wykorzystywane w psychologii klinicznej podczas pracy z osobami zmagającymi się z różnymi trudnościami psychologicznymi.

Dwa główne cele ACT to akceptacja doświadczenia, które jest poza osobistą kontrolą i zaangażowanie w podejmowanie działań, aby wieść wartościowe życie. Harris podsumowuje to jako „objęcie swoich demonów i podążanie za głosem serca”[3]. Dominuje pogląd, że zmaganie w celu pozbycia się ‚symptomów’ może zaostrzyć trudności oraz w ACT położony jest nacisk na redukcję strategii radzenia sobie z sytuacją opierających się na unikaniu. Jednak pomimo że praca nie skupia się bezpośrednio na ‚redukcji symptomów’, to często występują zmiany w obecnych trudnościach.


W przetłumaczonym artykule zostały przedstawione podstawowe założenia ACT w kontekście terapii jąkania. Zwracam uwagę na to podejście, bo w zeszłym roku pojawiła się polska wersja podręcznika samopomocowego napisanego właśnie przez Stevena Hayesa i Smitha Spencera. Ukazał się pod nazwą „W pułapce myśli. Jak skutecznie poradzić sobie z depresją, stresem i lękiem” i można go bez problemu dostać w księgarniach internetowych. Moim zdaniem podejście ACT jest bardzo ciekawe i warto jest się mu bliżej przyjrzeć.


Wyróżnić można sześć podstawowych procesów w ACT składających się na ‚hexaflex'[4]:

  • Kontakt z obecną chwilą – świadomość wewnętrznych i zewnętrznych zdarzeń zachodzących tu i teraz.
  • Akceptacja – całkowity kontakt z psychologicznym doświadczeniem bez podejmowania działań obronnych.
  • Defuzja – obserwowanie myśli, aniżeli bycie ich więźniem. Celem defuzji nie jest pozbycie się niechcianych myśli, ale dostrzeżenie, czym naprawdę są (tj. tylko myślami) i nie pozwalanie, aby nas wciągnęły.
  • Ja jako kontekst – rozwinięcie transcendentnego poczucia siebie, z którego pozycji obserwuje i otwiera się na wszelkie doświadczenia.
  • Wartości – identyfikowanie się z osobą, którą naprawdę chcesz być i rzeczami, które chcesz robić – to, za czym chcesz się opowiadać w swoim życiu.
  • Zaangażowane działanie – podejmowanie działań w służbie wartości, które cenisz.

Umiejętności mindfulness są przekazywane, aby rozwijać pierwsze z wymienionych procesów. Następnie ACT kładzie większy nacisk na podejmowanie działań i stawianie celów niż na jakieś inne zabiegi oparte na mindfulness. Celem w ACT jest podejmowanie decyzji pozwalających na robienie postępów w życiu w kierunkach, które naprawdę cenisz razem ze swoimi trudnościami, bez względu na to, czy to lęk, ból czy jąkanie.

Zastosowanie ACT do jąkania

Założenia ACT mają niezwykłe znaczenie w terapii jąkania:

Przesłanka o pułapce szczęścia[3]: ACT mówi, że nasze próby przejęcia kontroli nad problemem często tylko pogarszają sytuację i to, co robimy, aby próbować przezwyciężyć trudności, może właściwie utrzymywać je. Taka sytuacja ma miejsce często w przypadku jąkania, niezależnie czy jest to zachowanie powiązane z walką, by przebić się przez słowo, czy strategie unikania, które mogą krótkoterminowo skutkować mniejszym jąkaniem, ale stanowią ogromny koszt w dłużej perspektywie. Jedną z mocnych stron ACT jest użycie metafor, które mogą być niezmiernie pomocne we wspomaganiu zrozumienia ważności bycia z jąkaniem, niż walczenia przeciwko niemu. Przykładem metafory w tym kontekście może być osoba, która utknęła w ruchomych piaskach: automatyczna reakcja to podjęcie walki o wyrwanie się z pułapki, która jedynie zmniejsza prawdopodobieństwo na przetrwanie. Jednak, jeśli osoba pozostanie spokojna, położy się na plecach, rozciągnie i zacznie się unosić, jej szanse na wyjście cało z tej sytuacji znacznie się zwiększają.

Akceptacja siebie: alternatywą do zmagania się z jąkaniem jest rozwinięcie większej akceptacji jąkania i podczas gdy większość osób jąkających się rozumie istotność akceptacji, to może ona stanowić olbrzymie wyzwanie. ACT oferuje wiele sposobów wspomagających większą akceptacje wywodzących się glównie z praktyki mindfulness.

Wartości/wartościowe kierunku: Kiedy już klienci zaczynają identyfikować to, co jest ważne dla nich w szerszym sensie, praca nad celami, jak redukcja unikania, może stać się dużo bardziej motywująca. Na przykład osoba jąkająca się może cenić bycie skutecznym menedżerem, co pociąga za sobą uczestniczenie w spotkaniach i przemawianie w imieniu działu. Jej motywacja do wypowiadania się w takich sytuacjach może się zwiększyć, kiedy rozpozna, że robi to w służbie tych ważnych wartości.

Informacje zwrotne od klientów

Przez ostatnie pięć lat wprowadzałyśmy ACT do naszego programu terapii jąkania, zarówno bezpośrednio do pracy z jąkającymi się klientami, jak i w postaci zawodowych warsztatów szkoleniowych. Dwoje klientów podzieliło się własnymi reakcjami na ACT:

John Harris

ACT wydaje się dla mnie naturalnym progresją filozofii, z którą się spotkałem w City Lit: że wiele z problemu leży poniżej powierzchni góry; wewnętrzne jąkanie przejawia się jako szeroki zakres zachowań powiązanych z unikaniem, które są utrzymywane kolosalnym fizycznym i emocjonalnym kosztem; i nagromadzone negatywne odczucia i lęki w stosunku do jąkania również mogą zostać odnalezione poniżej powierzchni.

Jedną z wartości, które odkryłem na nowo dzięki ACT była istotność moich zadawnionych i dalekich przyjaźni, które z czasem zostały zaniedbane. Zdanie sobie sprawy z wartości tych przyjaźni i tego, jakie wysiłki powinienem podjąć, aby tchnąć w nie nowe życie (np. list, rozmowa telefoniczna, a nawet wizyta) było dla mnie satysfakcjonującym rezultatem kursu.

To, co najbardziej mi zaimponowało w całym kursie była jego praktyczna natura. Dwie techniki okazały się szczególnie przydatne: wzięcie dziesięciu wolnych, głębokich oddechów, obserwowanie myśli i następnie poszerzenie mojej świadomości na pięć zmysłów; i budowanie na tej technice, na tych obserwowanych odczuciach, oddychając nimi, stworzenie przestrzeni i przyzwolenie na nie.

ACT nie jest wyłącznie dla osób jąkających się, ale ma dużo szersze zastosowanie dla wszystkich, którzy cierpią z powodu własnych ograniczających przekonań, lęku i niskiej samooceny. Wydaje się jednak, że kluczowa informacja wykraczania poza zmaganie ma szczególny wydźwięk dla ludzi jąkających się.

Katy Bailey

Poznałam repertuar umiejętności pomocnych w radzeniu sobie z trudnymi myślami i odczuciami, ćwiczenia oparte na mindfulness, które praktykowaliśmy na kursie. Ćwiczenia mindfulness były realistycznie krótkie i przystępne i zauważyłam, że mogę dopasować je do mojego zabieganego życia. Te ćwiczenia przyniosły natychmiastowy efekt, co było uderzające; moje życie wewnętrzne stało się od razu bardziej znośne. Mogę tak powiedzieć, ponieważ po przyjściu do domu nie musiałam już więcej mieć włączonego przez cały czas radia; wcześniej czułam się niekomfortowo w ciszy.

Moje doświadczenia wzbraniania się od jąkania wynikały w dużej części z niemożności ‚pozostania w momencie’ i zdałam sobie sprawę, że skupianie się na akceptowaniu tych odczuć, gdy się pojawiają, i myśli i wspomnień, które przywołują, może być bardzo wartościowe w pracy nad sobą. Okazało się to prawdą; od zakończenia kursu zaczęłam samodzielnie rozwijać praktykę uważności, zauważając odczucia związane z mówieniem i używając po trochę umyślnego jąkania jako sposobu praktykowania pozostawania w chwili.

Tylko niektóre z moich celów dotyczyły mowy; wprowadzam również przydatne zmiany w domu, które poprawiają życie rodzinne, i dostałam pracę. Od ukończenia kursu zmagam się z mową o wiele mniej i ogólnie czuję, że biorę więcej z życia.

Indywidualna opieka

Podczas gdy nasze doświadczenia jak do tej pory włączały aplikację ACT do warunków terapii grupowej, to na ogół jest ona oferowana indywidualnie. Stosowne jest także pracowanie w ten sposób z innymi grupami klientów, takimi jak z problemami emisyjnymi lub nabytymi trudnościami neurologicznymi. W dodatku ACT została udanie zastosowana do pracy z dziećmi i młodzieżą.

Źródło: http://speech-language-pathology-audiology.advanceweb.com/Features/Articles/Acceptance-and-Commitment.aspx

Przypisy
1. Hayes SC, et al. Acceptance and Commitment Therapy: an Experiential Approach to Behaviour Change. New York, NY: Guildford Press; 1999.
2. Öst L-G. Efficacy of the third wave of behavioral therapies: a systematic review and meta-analysis. Behaviour Research and Therapy. 2008;46:296-321
3. Harris R. The Happiness Trap. London, Robinson; 2008
4. Harris R. ACT Made Simple. Oakland, CA: New Harbinger Publications Inc; 2009
5. Bowden T, Bowden S. I Just Want to be Me: Building Resilience in Young People. Wollombi, NSW: Exisle Publishing; 2010.
6. Greco L, Hayes SC, eds. Acceptance and mindfulness treatments for children and adolescents: a practitioner’s guide. Oakland, CA: New Harbinger Publications Inc.; 2008.

Przetłumaczył Neokid

Przeczytaj również

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *